uitleg genetica en lijst van kleuren en genen bij syren

Knorretje · Bericht door **Knorretje** » 11 sep 2006, 15:22

Overzicht van kleuren en genen bij de Syrische hamster

Basis van genetica

Veel beginnende hamster liefhebbers en fokkers worstelen met genetica: hoe zit dat nou precies met die kleurvererving, wat is dominant en recessief, hoe zitten combinatie kleuren in elkaar en hoe kun je uit een oudercombinatie de mogelijke kleuren van de jongen uitrekenen?
Om dit allemaal te begrijpen heb je eerst een basiskennis nodig van genetica. Ik zal hier eerst de basis uitleggen die je nodig hebt om de kleurvererving bij hamsters goed te kunnen begrijpen. Vervolgens geef ik een overzicht van de verschillende genen die bij de Syrische hamsters de kleur bepalen. Daarna zal ik de combinatie kleuren behandelen; kleuren die uit twee of meer genen samengesteld zijn.

Om te beginnen moet je weten hoe erfelijkheid in elkaar zit. Alle erfelijke eigenschappen, waaronder de kleur van de vacht, zijn vastgelegd in het erfelijk materiaal van een dier. Dat erfelijk materiaal bestaat uit genen voor alle mogelijke erfelijke eigenschappen. Deze genen liggen op chromosomen, een soort pakketjes erfelijk materiaal die in de kern van een cel liggen. Een Syrische hamster heeft 44 van die chromosomen. Die zijn verdeel in 21 paren van twee gelijke chromosomen: het ene chromosoom van een paar heeft het dier van de moeder ge?rfd, het andere van de vader. Naast deze 21 paren "gewone"?chromosomen heeft elk dier ook nog twee geslachtschromosomen. Dit zijn de chromosomen die bepalen of een dier een mannetje of een vrouwtje is. Een vrouwtje heeft twee X-chromosomen, een mannetje een X- en een Y-chromosoom.

Als een dier zich voortplant, is de eerste stap de ontwikkeling van de voortplantingscellen, de eicel van het vrouwtje en de zaadcel van het mannetje. Bij de bevruchting smelten die samen, en vormen zo ??n cel, die zich na heel veel celdelingen ontwikkelt tot, in ons geval, een jong hamstertje. Omdat het totale aantal chromosomen bij elke Syr gelijk moet zijn moet een eicel of een zaadcel dus maar de helft van het normale aantal chromosomen bevatten, immers deze twee cellen vormen straks ??n cel, met de chromosomen van zowel de eicel als de zaadcel. Elke eicel of zaadcel bevat dus van elk paar chromosomen ??n exemplaar, en ook ??n geslachtschromosoom, dat kan of een X-chromosoom, of een Y-chromosoom zijn. Deze verdeling berust op toeval, het is dus niet te voorspellen welk van de twee chromosomen uit een paar in de zaad- of eicel terecht komt.

Dan versmelten dus deze zaad en eicel tot ??n nieuwe cel die zich ontwikkelt tot het jonge hamstertje. Deze cel bevat dus weer netjes van elk chromosomenpaar twee exemplaren, eentje die het jong van de vader heeft ge?rfd, en eentje die hij van de moeder heeft ge?rfd. Daarnaast bevat deze cel ook weer twee geslachtschromosomen. Als dat twee X-chromosomen zijn wordt het een vrouwtje, zijn het een X- en een Y-chromosoom dan wordt het een mannetje.

Nu liggen dus op al die chromosomen heel veel verschillende genen, waaronder ook de genen die de kleur bepalen. Ook van deze genen erft elk dier dus een exemplaar van de vader en een van de moeder, zodat er van elk gen twee exemplaren in een cel zitten. Deze kennis is heel belangrijk voor het begrip van kleurvererving.
Welke kleur een dier krijgt is namelijk afhankelijk van welke genen hij van zijn ouders erft. Er zijn veel verschillende genen die de kleur bepalen. Deze zijn te verdelen in dominante en recessieve genen.

Als een gen dominant is, wil dat zeggen dat er maar ??n exemplaar van nodig is om dat gen tot uitdrukking te brengen. Een voorbeeld is het gen voor zilvergrijs bij de syr: als een hamster een gen voor zilvergrijs van de ene ouder erft, maar geen gen voor zilvergrijs van de andere ouder, is die hamster toch zilvergrijs.
Of anders gezegd: als een gen dominant is, is het altijd zichtbaar als een hamster dat gen heeft. Een hamster kan niet het gen met zich meedragen zonder die kleur te laten zien.

Als een gen recessief is, wil dat zeggen dat er twee exemplaren van dat gen nodig zijn om het tot uitdrukking te brengen. Een voorbeeld is het gen voor cr?me: een hamsters is pas cr?me als hij van zowel de vader als de moeder een gen voor cr?me heeft ge?rfd. Erft hij maar van een van de ouders een gen voor cr?me, dan kun je dat niet aan de vacht zien: hij heeft geen cr?me kleur. Dan is hij dus drager van cr?me: hij heeft een gen voor cr?me, kan dit ook doorgeven aan zijn jongen, maar heeft niet de kleur cr?me.
Anders gezegd, als een gen recessief is, hoeft het niet zichtbaar te zijn dat een hamster dat gen heeft, als hij er maar ??n exemplaar van heeft, zie je het niet en heb je een drager. Maar als een hamster een recessieve kleur heeft (bijvoorbeeld cr?me) weet je altijd zeker dat hij twee genen voor cr?me heeft ge?rfd, van zijn beide ouders.

Een dier dat van een bepaald gen (bijvoorbeeld het gen voor cr?me) twee exemplaren heeft ge?rfd, van beide ouders ??n dus, wordt homozygoot voor dat gen genoemd. Heeft een dier een bepaald gen maar van ??n van beide ouders ge?rfd, en van de andere ouder niet, dan wordt dit dier heterozygoot voor dat gen genoemd. Dit geldt ongeacht of het gen dominant of recessief is.

Een verhaal apart zijn de kleuren die geslachtsgebonden overerven. Dit zijn kleuren waarvan het gen op het X-chromosoom ligt, het vrouwelijke geslachtschromosoom dus. Bij de Syrische hamsters is er ??n zo'n kleur bekend, de kleur geel. Het gen voor geel ligt dus op het X-chromosoom. Omdat mannetje maar ??n X-chromosoom hebben, kunnen ze ook maar ??n exemplaar van het gen hebben. Vrouwtjes hebben twee X-chromosomen, en kunnen dus twee exemplaren van het gen hebben.
Voor een mannetje zijn er dus twee mogelijkheden: of hij heeft een X-chromosoom met het gen voor geel of eentje zonder. In het eerste geval is hij geel in het tweede geval niet. Voor een vrouwtje ligt het ingewikkelder. Zij kan twee X-chromosomen zonder geel hebben, dan is ze niet geel. Ze kan ook twee X-chromosomen met geel hebben, dan is ze helemaal geel. Maar ze kan ook ??n X-chromosoom met een gen voor geel en eentje zonder hebben. Dan krijg je een schildpad: een hamster met gele en niet-gele vlekken, verdeeld over het lichaam.

Dan is er nog een kleur die speciale aandacht verdient in deze uitleg: de kleur goud. Deze kleur is niet, zoals veel mensen denken, dominant. Het is de kleur die een syrtje van nature heeft, als er geen enkel gen werkzaam is om de kleur te veranderen. Een hamster is dus goud als hij helemaal geen genen heeft voor dominante kleuren, en van een recessieve kleur hooguit ??n exemplaar van het gen voor die kleur heeft.

Alle genen voor kleur en ook voor vachttype en patroon worden aangeduid met een of twee letters, de code. Is deze code (of begint die met) een hoofdletter, dan betekent het dat dat gen dominant is. Is de code (of begint hij met) een kleine letter, dan is het gen recessief.
Het uitschrijven van de kleurgenen van een hamster gebeurt met deze letters. Van elk gen heeft de hamster twee exemplaren, van beide wordt de code genoteerd. Als we de kleur cr?me als voorbeeld nemen (met als code de letter e), kan het zijn dat de hamster twee genen voor cr?me heeft ge?rfd. Dan schrijf je dat als ee. Het kan ook zijn dat hij ??n gen voor cr?me heeft ge?rfd en een gen voor niet-cr?me. Het gen voor niet cr?me wordt dan geschreven als E. Deze hamster beschrijf je dan als Ee, hij is drager van cr?me. En het kan zijn dat hij helemaal geen gen voor cr?me heeft ge?rfd, dan schrijf je dat als EE.
Voor elke recessieve kleur geldt dat de tegenhanger van dat gen (dus niet-cr?me, niet-oranje etc.) wordt geschreven als de code van het recessieve gen- het gen voor die kleur, maar dan met een hoofdletter. Bij een dominante kleur geldt juist dat de tegenhanger (dus bijvoorbeeld niet-grijs) met een kleine letter wordt geschreven (dus grijs is Sg, niet-grijs is sg).

Als je de genetische code van een hamster op schrijft, noteer je alle kleuren die een hamster heeft of draagt, oftewel alle genen die hij in zich heeft. Dus stel je hebt een hamster die een gen voor grijs heeft, een voor niet grijs, twee voor cr?me, en een voor oranje en een voor niet-oranje, dan wordt de genetische code:
ee (twee genen voor cr?me) Sgsg (een gen voor grijs en een voor niet-grijs) pP (een gen voor oranje en een voor niet oranje)
Bij de kleur geel ligt het nog iets anders: een vrouwtje zonder geel is toto, een schildpad vrouwtje (dus 1 gen voor geel) is Toto en een gele dame (twee genen voor geel) ToTo. Omdat een mannetje geen twee X-chromosomen heeft, maar maar eentje schrijf je het bij een man anders. Een gele man wordt ToY, een niet gele man toY.

Omdat het bij de meeste dominante genen niet uitmaakt of een dier er een of twee van ge?rfd heeft wordt bij dominante kleuren vaak alleen het dominante gen genoteerd, met op de tweede plaats een _. Een goud Umbrous hamster bijvoorbeeld kan zowel Uu als UU zijn. Dit wordt dan genoteerd als U_, en geeft dus aan dat het niet uitmaakt of op de tweede plaats een U of een u staat. Dit zal ik verderop bij de codes van de kleurcombinaties ook zo aangeven. Als er wel verschil is tussen een hamster met ??n of met twee genen voor een bepaalde kleur, worden natuurlijk wel beide genen in de codering aangegeven.

De kleuren, vachttypen en patronen

Er zijn een beperkt aantal basiskleuren, kleuren die uit ??n gen bestaan. Uit deze basiskleuren ontstaan door combinaties van verschillende kleurgenen weer zeer veel andere, samengestelde kleuren. Die bestaan uit twee of meer genen tegelijk. Een voorbeeld is de kleur dove (duifgrijs) die bestaat uit de twee basiskleuren zwart en oranje. Als een hamster dus zowel zwart (dus twee genen voor zwart) als oranje is (dus ook twee genen voor oranje) krijgt deze de kleur dove.

De basiskleuren en bijbehorende genen

Ik zal hier op en rijtje zetten: de kleur, (de afkorting van) het bijbehorende gen, en of het een dominant of recessief gen is. Eronder een korte beschrijving van hoe de kleur eruit hoort te zien. Voor foto's van de verschillende kleuren verwijs ik naar de volgende websites:

http://www.petwebsite.com/colour.htm
op deze website staan van vrijwel alle kleuren en kleurencombinaties een foto en beschrijving. Onderaan de pagina kun je doorklikken naar (achtereenvolgens) "agouti colour mutations"? (enkelvoudige kleuren met tekening), "self colours mutations"? (effen enkelvoudige kleuren), "colours from combining mutations"? (combinatie kleuren), "patterns"? (vachtpatronen) en "coat types" (vachhttypen)
http://hometown.aol.com/theriverrd/genetics.htm
met duidelijke uitleg over genetica, de kleuren (mutaties en combinaties) en het berekenen van wat er uit een kruising komt.
http://www.hamsters-uk.org/modules.php? ... =97&page=1
lijst met de verschillende kleuren, met links naar de show standaard van die kleur, waar de kleur ook uitgebreid wordt beschreven
http://knagers.homestead.com/hamsterkleuren.html
goede Nederlandstalige site, waar foto's en korte beschrijvingen van een groot aantal kleuren staan vermeld

De basiskleuren

Cr?me donkeroog e recessief
Effen diepe rijke cr?me kleur tot op de haarwortels

Donker grijs dg recessief
Grijs met zware zwarte ticking, zwarte kaakstrepen en donkergrijze ondervacht. Komt in Nederland haast niet voor.

Geel To geslachtsgebonden (zie boven)
Gele kleur met cr?me ondervacht, zwarte ticking en zwarte uitmonstering, hoeveelheid uitmonstering verschilt sterk

Goud Zoals boven gezegd is hier geen gen voor: goud is de afwezigheid van alle andere kleuren.
Rijke oranje-bruine kleur met zwarte ticking en uitmonstering, grijze ondervacht en ivoorkleurige buik

Licht grijs Lg dominant
Lichtgrijze hamster met donkergrijze ticking en uitmonstering, komt haast niet voor in Nederland
In Homozygote vorm (LgLg) lethaal. Zie toelichting "Lethale genen en ongewenste kruisingen" onderin

Oranje p recessief
Diep oranje kleur met grijzige ondervacht en kaakstrepen, roomwitte buik en (donker)rode ogen

Robijnoog ru recessief
Zeer zeldzaam gen dat zorgt voor robijnrode ogen en een verdunning van de kleur

Roest b recessief
Oranje bruin, met bruine uitmonstering en grijze ondervacht, komt in Nederland haast niet voor.

Umbrous (verdonkeringsfactor) U dominant
Dit is een verdonkeringsfactor, met goud geeft het een donkerder, grijzer, gekleurde hamster met een grijze buikkleur

Wit m. donkere oren cd recessief
Effen wit met rode ogen en donker gekleurde oren

Zilver grijs Sg dominant
Zilvergrijs met donkergrijze kaakstrepen, midden grijze ondervacht en ivoorkleurige buik, meest voorkomend soort grijs in Nederland, lichter van kleur in heterozygote vorm

Zwart a recessief
Effen pikzwart tot aan de haarwortels, meestal witte voetjes en wit befje

Vachttypen

Langhaar l recessief
Lang haar over het hele lichaam behalve de kop, veel duidelijker bij mannetjes

Rex rx recessief
Krullerig haar en gekrulde snorharen
Onderling kruisen niet gewenst. Zie toelichting "Lethale genen en ongewenste kruisingen" onderin

Satijn Sa dominant
Vacht met "hoogglans"
In homozygote vorm (SaSa) afwijkende vacht, daarom nooit twee satijn dieren onderling kruisen! Zie toelichting "Lethale genen en ongewenste kruisingen" onderin
Vacht patronen

Dominant spot (dalmati?r) Ds dominant
Wit met gekleurde vlekken over hele lichaam, witte buik
In Homozygote vorm (DsDs) lethaal. Zie toelichting "Lethale genen en ongewenste kruisingen" onderin

Piebald s recessief
Als dominant spot, maar met gekleurde vlekken ook op de buik, zeer zeldzaam

Recessive dappled rd recessief
Wit met gekleurde kop en achterhand en witte bles over de neus

Roan/ white bellied Wh dominant
Bij cr?me gebaseerde kleuren witte en gekleurde haren door elkaar in de vacht, meer kleur bij de kop, minder kleur verder naar achteren, bij niet cr?me gebaseerde kleuren een spierwitte buik
In homozygote vorm (WhWh) lethaal, deze dieren nooit onderling kruisen! Zie toelichting "Lethale genen en ongewenste kruisingen" onderin

Witband Ba dominant
Witte band over de rug, witte buik

Schildpad Toto zie uitleg hierboven over geel
Gele en niet-gele vlekken, over het hele lichaam verdeeld

Driekleur Toto + gen voor wit (Ds, s, rd, Wb of Wh)
Verdeeld over het lichaam gele, niet-gele en witte gebieden

Combinatie kleuren

Zoals ik hierboven als beschreven heb bestaan er nog veel meer kleuren die niet uit ??n gen ontstaan maar uit een combinatie van twee of meer kleurgenen. De lijst die ik hieronder noem is niet compleet, dat is eigenlijk onmogelijk omdat er zo veel verschillende combinaties mogelijk zijn. Wel noem ik hier de meest bekende kleuren op die uit combinaties van kleurgenen ontstaan. Ik zet erbij uit welke genencombinatie de desbetreffende kleur ontstaat, en beschrijf eronder heel kort hoe deze kleur eruit hoort te zien. Voor foto's kun je weer op de al genoemde websites kijken.

Handig bij het beredeneren van deze combinatiekleuren is het besef dat Umbrous een verdonkeringsfactor is, en grijs te zien is als een verdunningsfactor. Dit houdt in dat Umbrous in combinatie met een andere kleur deze kleur donkerder zal maken. Grijs daarentegen verdunt juist de kleur waarmee het gecombineerd wordt, maakt het lichter van kleur. Goud wordt dan grijs, cr?me wordt off white (ivoorkleurig) etc.

Beige dgdg bb
Bleek grijs met een bruine gloed, donkerbruine ticking

Blond (do) bb Lglg
Blond met geel/cr?me kleurige snoet

Blond (ro) Sgsg pp, Lglg pp
Blond met rode ogen en oranje gloed

Blue mink dgdg ee pp U_/ dgdg ee pp bb U_
Ornajebruine vacht met cr?mekleurige ondervacht en oogringen, rode ogen

Caramel (mink) ee pp U_
Roodbruine vacht, rode ogen

Champagne aa bb pp
Bleek beige

Chocolade (zwart basis) aa bb
Donker chocolade kleur tot op de haarwortels

Chocolade (umbrous basis) bb ee U_
Melkchocolade kleur met cr?me ondervacht

Cr?me roodoog ee pp
Diepe cr?me kleur met rode ogen en vleeskleurige oren

Dingy black aa Sgsg
Verdund zwart

Donker sepia ee U_
Donkergrijze tot zwarte vacht, met cr?mekleurige ondervacht en oogringen

Dove aa pp
Duifgrijze vacht tot op de wortels, donkerrode ogen

Honing (do) bb ToTo / bb ToY
Effen honingkleurige vacht

Honing (ro) ToTo pp / ToY pp
Honing kleurige vacht met cr?me ondervacht en rode ogen

Ivoor/ off white (ro) dgdg ee pp / Lglg ee pp/ Sgsg ee pp
Ivoorkleurig tot de wortels, rode ogen

Ivoor/off white (do) dgdg ee / Lglg ee/ Sgsg ee
Ivoorkleurig tot op de wortels

Koper bb ee pp U_
Rijke koperkleurige vacht met cr?me ondervacht en rode ogen

Lilac pearl dgdg pp ToTo / dgdg pp ToY
Lavendel-grijs met zwarte ticking

Lilac dgdg pp
Bleekgrijs met roze gloed en rode ogen

Smoke pearl dgdg ToTo / dgdg ToY
Grijsachtig cr?me tot op de wortels met zwarte ticking, mogelijk ook met de andere vormen van grijs

Wit roodoog, roze oren cdcd pp
Witte hamster met rode ogen en vleeskleurige oren

Wit zwartoog SgSg ee / ee Whwh
Witte hamster met zwarte oogjes

Yellow black ToTo aa / ToY aa
Gele onderkleur met sterke zwarte ticking

Zilver sepia ee Sg_ U_
Grijs met cr?me ondervacht en oogringen

Zilverzwart aa SgSg
Blauw-grijze kleur met witte ondervacht

Lethale genen en ongewenste kruisingen

Er zijn een aantal genen die behalve hun bovengenoemde effect op de kleur, vachttype of patroon ook andere, ongewenste, effecten hebben. Het gaat hierbij om sommige (meestal dominante) genen, hierboven in de lijst ook al aangegeven, die ik hierna ieder apart zal behandelen. De meeste van deze genen zijn lethaal, dat wil zeggen dat een hamster die van beide ouders dat gen erft (homozygoot is), zeer ernstige afwijkingen heeft. Welke dit zijn verschilt per gen. Het kan zijn dat de homozygote embryo's al niet levensvatbaar zijn, en afsterven in de baarmoeder. Ook kan het zijn dat homozygote jongen doodgeboren worden, levend geboren worden maar niet levensvatbaar zijn, of geboren worden met ernstige aangeboren afwijkingen. Het gen voor satijn is niet lethaal, maar geeft in homozygote vorm wel een afwijkende vacht, en behandel ik daarom ook hier. Het gen voor rex is het enige recessieve gen in het rijtje. Ook dit gen is niet lethaal, maar lijkt bij onderlinge kruising wel zwakkere dieren op te leveren.

Lichtgrijs

Lichtgrijs is een lethaal gen. Bij dit gen zijn de homozygote embryo's niet levensvatbaar: ze sterven in de baarmoeder van moeder hamster. Bij een kruising van twee lichtgrijze hamsters zal dus een deel (25%) van de embryo's in de baarmoeder al afsterven. Hierdoor zijn de nesten kleiner. Op de andere jongen en op het moederdier heeft dit verder geen negatief effect.

Dominant spot

Ook dominant spot is een lethaal gen, dat zich op dezelfde manier uit als het lichtgrijs. Bij kruising van twee dominant spots zal dus 25% van de jongen in de baarmoeder afsterven en zullen de nesten kleiner zijn. Er zijn geen negatieve effecten voor moeder hamster of nestgenoten.

Roan/ white bellied

Dit is een lethaal gen, waarbij de homozygote dieren wel geboren worden, maar met zeer ernstige aangeboren afwijkingen. Homozygote dieren worden geboren zonder oogjes. Verder blijven deze dieren klein, zijn zwak, en overlijden op jonge leeftijd. De levensverwachting van deze dieren is gemiddeld onder de 6 a 12 maanden.
Twee roans, een roan en een white bellied of twee white bellied hamsters mogen dan ook nooit onderling gekruisd worden!
De moeilijkheid is soms het herkennen van een roan of white bellied. Het roan gen kan in combinatie met cr?me geheel witte hamsters geven, waaraan je dus niet kan zien dat ze roan zijn. Ook als het roan gen bij een hamster voorkomt in combinatie met een gen voor een witte vacht is het niet herkenbaar als roan. Bij hamsters met een witband is het soms moeilijk te zien of een totaal witte buik gewoon door de witband komt, of dat de hamster een white bellied is.
Kortom: het eruit pikken van een roan is niet zo gemakkelijk als het lijkt. Daarom is het van het grootste belang zeer voorzichtig te zijn bij het fokken met roan, en dit alleen maar te kruisen met kleuren waarin het duidelijk herkenbaar tot uiting komt. Nog beter is het, om het fokken met roan in het geheel over te laten aan fokkers die daar veel verstand van hebben, een gedegen kennis van genetica hebben en zich helemaal verdiept hebben in de vererving van roan en de valkuilen hierbij.

Satijn

Satijn is geen lethaal gen, maar de homozygote dieren vertonen wel degelijk afwijkingen. Bij deze dieren wordt een heel dunne, onregelmatige en slechte beharing gezien. Het kruisen van twee satijn dieren is daarom sterk af te raden.

Rex

Het gen voor rex is het enige recessieve gen in dit rijtje, Dit gen is niet lethaal, maar bij fokkers van rex is de ervaring dat uit kruisingen van rex x rex over het algemeen kleinere en zwakkere dieren geboren worden. Daarom wordt aangeraden rex hamsters niet onderling te kruisen, maar liever te fokken met dragers.

Louise · Bericht door **Louise** » 11 sep 2006, 17:44

Handig! We hadden ook al een tijdje het plan om dit op een meeting te bespreken, daar kan dit wel 'huiswerk' voor zijn - dit eerst lezen, en dan op de meeting oefenen, zo van: stel, je hebt ouders die zijn oranje en zwart, wat komt daar voor nestje uit? Of stel, je wilt dovekleurige jonkies, wat voor ouders moet je dan zoeken, dat soort dingen.

Overigens, zoals umbrous een verdonkeringsfactor is die samen met andere kleuren kan werken, zo zijn de grijzen, en zeker zilvergrijs, voor te stellen als 'verdunningsfactor': bleker, 'kleurlozer' (zie ook engelse websites waar ze het 'dilute' noemen). Dus bijvoorbeeld creme, met verdonkering wordt dat een egale, donkerdere kleur (donker sepia), met 'verdunning' wordt dat ook egaal, maar dan bleker dan creme: ivoor/gebroken wit. En hoe meer grijs, hoe verdunder, dus SgSg is sterker verdund dan Sgsg. Als je het je zo kunt voorstellen, hoef je minder uit je hoofd te leren van al die combinaties, zeg maar, dan kun je meer beredeneren.

Edit: het lijkt me ook wel handig om dit ergens te bewaren waardoor we het makkelijk terug kunnen vinden, zoals de FAQ's ook, of op de site.

Louise

**Lilia** · Bericht door **Lilia** » 11 sep 2006, 18:59

Misschien las ik erover heen, maar wat is nou eigenlijk goud driekleur? Want in een nestje van Wendy (Kato X Tahmishyala) zat een goud driekleur ofzo, maar waarom is dat dan zo?

Knorretje · Bericht door **Knorretje** » 11 sep 2006, 19:05

Een driekleur is een schildpad met wit. Zoals ik boven had uitgelegd ligt het gen vooor de kleur geel op het X chromosoom, en hebben mannetjes daar eentje van (en een Y chromsoom) en vrouwtjes 2. Als nu een vrouwtje een X chromosoom heeft MET hen gen voor geel en eentje ZONDER, krijg je een schildpad: een hamster die over haar lichaam verspreid gele en niet-gele vlekken heeft. Als zo'n schildpad ook een witband of andere witte vlekken heeft, noem je het een driekleur. En bij een driekleur benoem je ook altijd de niet-gele kleur. Dus heb je een hamster die gouden en gele vlekken heeft, met witband, dan is dat een goud driekleur. Heeft ze bijvoorbeeld zwarte en gele vlekken met een witband dan is het een zwart-driekleur enzovoort. Beetje duidelijk zo?

Agnes · Bericht door **Agnes** » 11 sep 2006, 19:41

dus een goud driekleur heeft Wbwb Toto en verder niks, want anders was het geen goud geworden?
(of natuurlijk verder alleen enkele recessieve kleurgenen? enkele idzv niet met zn tweeën maar alleen)

Knorretje · Bericht door **Knorretje** » 11 sep 2006, 19:51

Precies: alleen nog 1 aanvulling: behalve witband kunnen ook de andere vachtpatronen waarbij er wit in de vacht komt, zoals dominant spot, piebald of recessive dappled.

Martin Braak · Bericht door **Martin Braak** » 17 sep 2006, 17:04

Zeer mooi overzicht, maar ik mis 1 link:
http://knagers.homestead.com/hamsterkleuren.html

Persoonlijk zou ik deze erbij zetten!

Daarnaast vind ik de codering van kleuren niet erg mooi. Van een dominante mutatie wordt maar 1 code neer gezet. Dit is, dacht ik, niet een gangbare werkwijze. Een voorbeeld: Koper bb ee pp U
Koper wordt meestal met "bbeeppUu / bbeeppUU". Vooral bij lethale genen is het belangrijk dat de codering op deze wijze geschreven wordt.

Trouwens, er staat 1 keer lethaal in het artikel. Er staat geen beschrijving in wat dit is. Dit staat bij bijvoorbeeld Roan weer niet. Terwijl dit volgens mij ook een lethale gen is.

Bij zwart staat dat een wit befje toegestaan is. Komt deze tekst uit de Standaard? Voor een keurig mag een klein wit befje aanwezig zijn, maar in dit artikel lijkt me overbodig om het te melden. Ze hebben meestal een wit befje.

Ook satijn wordt niet toegelicht. Erger nog, geen enkel opmerking dat je Satijn niet onderling moet kruisen.

Ik heb geen tijd om verder op detail na te lezen, maar mijn mening is dat dit artikel toch wel wat aangepast moet worden! Met in rood vermelding dat sommige kleuren en haartypen niet onderling gefokt moet worden.

Knorretje · Bericht door **Knorretje** » 18 sep 2006, 14:22

Arlinde schreef:Citaat:
Bij de kleur geel ligt het nog iets anders: een vrouwtje zonder geel is toto, een schildpad vrouwtje (dus 1 gen voor geel) is Toto en een gele dame (twee genen voor geel) Toto

Staat er hier in deze zin niet een foutje? Is het niet zo dat als een dame 2 genen voor geel heeft ze ToTo is ipv Toto? (correct me if I'm wrong!)

Klopt helemaal... typefoutje! Zal het meteen even verbeteren- goed dat je het zegt. Met al die hoofd en kleine letters type je af toe even verkeerd, en ik dacht dat ik aller eruit gehaald had, maar dus toch nog wat laten zitten....

@Martin: bedankt voor je suggesties!

Wat betreft de lethale genen en satijn kruisingen: ik had dit suk eerst eigenlijk puur bedoeld als een overzichtje van de kleuren en de bijbehorende genen, en verder niets meer dan dat. Maar ja, voor mijn gevoel kon je dat weer niet makkelijk volgens zonder een basis van genetica, dus toen heb ik dat er maar bij gedaan, en zo werd het uitgebreider. En je hebt gelijk dat er dan ook daar een uitleg over bij hoort. Dat zal ik er dus nog bij maken, dan is het inderdaad completer.
Overigens is Roan geen echt lethaal gen: bij een lethaal gen zijn de homozygoten niet levensvatbaar. Bij roan zijn ze dat wel, alleen worden ze oogloos geboren en worden ze minder oud.

De link die je geeft is de site van Judith Lissenberg toch? Die kende ik wel, maar heb hem er bewust niet bij gezet omdat alle kleuren die daarin staan, en meer ook op de websites staan die ik gegeven heb, en dan met een uitgebreidere uitleg. Vandaar. Maar misschien er toch bij zetten, omdat het de enige nederlandstalige is.

De codering van de kleuren is op zich wel vrij gebruikelijk zo. Heb ik ook uitgelegd in het stuk boven de coderingen. Een codering waaron het dominante gen aangegeven wordt als bijvoorbeeld (in koper) bb ee ppp U wordt gebruikt om aan te geven dat het niet uitmaakt wat er op de andere plaats staat, of dat nu een U is of een u, de hamster blijft hetzelfde. Je zult ook wel gezien hebben dat ik, waar dit wel verschil maakt, wel degelijk beide genen heb uitgeschreven, zoals bijvoorbeeld bij Sg.

Het witte befje bij zwart komt niet zozeer uit de standaard, (heowel daarin inderdaad staat dat een kleien witte bef toegestaan is) maar heb ik erbij gezet omdat het vrij karakteristiek is voor de kleur zwart: dat het wel een wit befje en witte voetjes heeft. Dat vind ik er wel bij horen.

Wat je precies bedoelt met satijn wordt niet toegelicht, bergijp ik niet helemaal. Hoe het eruit ziet wordt net zo uitgelegd als bij alle andere vachttypen en kleuren: heel in het kort. Voor een foto verwijs ik steeds naar de websites. Maar ls je bedoelt het niet kruisen van twee satijntjes, daar heb je gelijk in, ik ga dan ook het stuk aanpassen, zodat de kkruisingen die niet mogen er ook in komen te staan, met uitleg en reden.

Martin Braak · Bericht door **Martin Braak** » 18 sep 2006, 19:18

Witte oogloze hamsters wordt ook "lethale factor" genoemd. Ook al zou dit misschien niet wetenschappelijk zo zijn, we noemen het in volksmond het wel zo. Denk maar aan de Mi-factor die bij de Campbelli voorkomt. Dit is een lethale gen. Ze worden wel geboren, maar oogloos en ze worden vaak niet ouder dan 3 weken.

Maar juist omdat dit stuk zo uitgebreid is geworden, moet je denk ik compleet zijn. Juist hiermee kan je heel veel betekenen voor fokland: het voorkomen van verkeerde combinaties en goede uitleg wat mis kan gaan.

En toch blijf ik die codering niet correct vinden en zelfs onjuist. sommige vervangen het door _ of door ?. Maar je moet in de codering m.i. laten zien of het lethaal of niet kan gefokt worden. Zo moet bij Roan heel duidelijk zichtbaar zijn dat dubbel gen van Roan niet aanwezig is.

Ik zeg bij zwart ook niet dat je het niet moet vermelden, maar zoals het er nu staat is het meer van "het is niet erg". Maar ze hebben meestal het. En waarom zou je als kleinschaligheidsfokker hierop selecteren? Ook al zou de hele buik wit zijn. Dus de tekst "een klein wit befje is niet erg" vind ik zinloos in jouw stuk, of het moet geschreven zijn voor bijvoorbeeld NMC Site.

Satijn en Rex zijn genen die je beter niet onderling kunt fokken. Het blijkt namelijk dat wanneer je satijn x satijn fokt, satijn zeer versterkt en ze compleet verkeerde haarstructuur krijgen. Ik heb er zelf weinig ervaring mee, maar ik heb vorig jaar hier met een paar fokkers over gesproken. Dit omdat ik wilde begrijpen wat er gebeurde. Rex onderling wordt niet geadviseerd. wil je rex fokken, dan wordt geadviseerd dragers te kruisen. Mila, Marian, hebben jullie hier meer info over?

Knorretje · Bericht door **Knorretje** » 18 sep 2006, 21:02

Dat je satijn niet onderling mag kruisen weet ik. De zogenaamde dubbel-satijn diertje hebben een hele slechte dunne en op sommige plaatsen zelfs afwezige vacht. Dat bedoelde ik ook net toen ik schreef dat ik dat aan zou vullen. Plus natuurlijk de andere kruisingen waar nadelige bijeffecten bij komen. Je hebt helemaal gelijk dat omdat het stuk zo uitgebreid is geworden, dat er ook bij hoort. Het is ook helemaal niet zo datr ik dat er niet in wilde zetten, meer dat het in het oorspronkelijke stuk niet paste, en ik toen ik uiteindelijk alles af had (was nogal een klus) ik er niet meteen aan had gedacht dat het er nu eigenlijk wel weer in paste.

O zich is die codering wel correct, en wordt veel gebruikt in genetica. Maar ik kan me voorstellen dat het zo verwarring kan wekken, met een _ is het duidelijker voor iedereen.

Van het niet onderling mogen kruisen van twee rex hamsters heb ik niets kunnen vinden. Waarom zou dit zijn? Vind het niet helemaal logisch, omdat het een recessief gen is, dus een rex is zowieso al een syr met tweemaal het rx gen en die hebben verder geen gezondheids- of vachtproblemen. Ik zie zo niet hoe het kruisen van twee van deze dieren nadelig kan zijn, immers je krijgt dan alleen maar 100% hamsters met dubbel rx, rex dus, maar dat heeft verder geen nadelige effecten. Maar als iemand hier andere informatie over heeft, hor ik het graag. Op de websites die ik in mijn verhaal heb genoemd, en in de Engelse standaard staat overigens ook alleen dat het kruisen van twee rexen 100% rex oplevert, ook daar staan geen nadelige effecten.

PS ga morgen of overmorgen het stuk aanpassen, ben nu een beetje ziek... kruip weer in bed!

Louise · Bericht door **Louise** » 19 sep 2006, 11:08

Knorretje schreef: O zich is die codering wel correct, en wordt veel gebruikt in genetica. Maar ik kan me voorstellen dat het zo verwarring kan wekken, met een _ is het duidelijker voor iedereen.

Ja, om de kleurcodes te noteren vind ik een _ ook duidelijker, omdat je ze anders allemaal dubbel uit moet schrijven (heterozygoot OF homozygoot), en omdat je zo inderdaad het onderscheid kunt maken bij genen waarbij dat uitmaakt (zoals Sg). Alleen als je zelf wilt gaan 'rekenen', dus een kruistabel wilt uitschrijven bijvoorbeeld, dan kun je met _ niks en dan moet je het toch 'oplossen'. Dus beide notatiewijzen hebben voor- en nadelen.

Louise

Marian · Bericht door **Marian** » 19 sep 2006, 19:14

Rex x rex geeft in het algemeen kleinere en zwakkere dieren volgens mensen die ze hebben gefokt. Daarom hun advies om inderdaad liever met rexdragers te fokken.
Ik hoop alleen dat deze codes van Knorretje up to date zijn. De NKB is momenteel bezig alle codes te controleren en te corrigeren. Er schijnt nogal wat te gaan veranderen op dat gebied in de eerstvolgende uitgave van de NKB Standaard. Anders zou al haar werk voor niks zijn geweest en dat zou jammer zijn.

Agnes · Bericht door **Agnes** » 19 sep 2006, 21:30

Hoe kan het dat rex*rex kleinere zwakkere dieren geeft en met dragers van rex niet?
het is toch recessief? dus in beide gevallen zijn toch twee genen nodig om het tot uiting te laten komen?

of heb ik het verkeerd begrepen?

Martin Braak · Bericht door **Martin Braak** » 19 sep 2006, 21:35

Dat is wat ik dus ook afvroeg. Maar ik heb met diverse fokkers gesproken die andere voorbeelden gaven. Het komt vaker voor dat recessieve genen toch niet onderling gekruist moet worden maar met dragers. Genetica is niet zo simpel als velen denken. Aan en uit, nee het is soms meer aan!, en waardoor?

Raar he!

En Marian, Knorretje hoeft niets aan te passen! NKB moet maar eens niet afwijken van wat in de wereld gebruikelijk is! Leuke symbolen kunnen ze bedenken...

Agnes · Bericht door **Agnes** » 19 sep 2006, 21:53

is inderdaad heel raar!
maarja, dan moeten we het maar gewoon aannemen he

*is Agnes heel slecht in*

Enne, al zou Knorretje besluiten het wel te veranderen, de basis zou sowieso hetzelfde blijven toch?
als de NKB besluit alles anders op te schrijven is het even een hoop werk alles te veranderen, maar het principe van hoe genetica werkt kunnen ze gelukkig niet zomaar omgooien

dan pas zou alles voor niks zijn